Қазақстан Республикасында жер мониторингін жүргізу және оның деректерін пайдалану қағидаларын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2014 жылғы 23 желтоқсандағы № 159 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылы 26 қаңтарда № 10148 тіркелді.

2003 жылғы 20 маусымдағы Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 161-бабы 3-тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

Ескерту. Кіріспе жаңа редакцияда – ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 21.02.2020 № 63 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасында жер мониторингін жүргізу және оның деректерін пайдалану қағидалары бекітілсін.

2. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері және жер ресурстарын басқару комитеті (Қ.Қ. Айтмұхаметов) заңнамада белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін;

2) осы бұйрықтың "Әділет" ақпараттық-құқықтық жүйесінде және бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялануын;

3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің интернет-ресурсында орналастырылуын қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика вице-министрі Қ.А. Өскенбаевқа жүктелсін.

4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Министр

Е. Досаев

Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2014 жылғы 29 желтоқсандағы № 159 бұйрығымен бекітілген

Қазақстан Республикасында жер мониторингін жүргізу және оның деректерін пайдалану қағидалары

1. Осы Қазақстан Республикасында жер мониторингін жүргізу және оның деректерін пайдалану қағидалары (бұдан әрі - Қағидалар) 2003 жылғы 20 маусымдағы Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 161-бабы 3-тармағына сәйкес әзірленді және Қазақстан Республикасында жер мониторингін жүргізу және оның деректерін пайдалану тәртібін айқындайды.

Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 21.02.2020 № 63 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

2. Осы Қағидаларда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:

1) жердің тозуы - жердің табиғи ортаның элементі ретіндегі функциясының өзгеруіне, оның сандық және сапалық жай-күйінің нашарлауына, табиғи-шаруашылық мәнінің төмендеуіне әкеп соқтыратын процестер жиынтығы;

2) жер мониторингі - жердің пайдаланылуы мен қорғалуын мемлекеттік бақылау, болып жатқан өзгерістерді уақтылы анықтау, оларды бағалау, одан әрі дамуын болжау және теріс процестер салдарларының алдын алу және жою жөнінде ұсынымдар әзірлеу мақсатында жер қорының сапалық және сандық жай-күйіне базалық (бастапқы), жедел, кезеңдік байқаулар, оның ішінде жерді ғарыштан қашықтықтан зондтау деректерін пайдалана отырып жүргізілетін байқаулар жүйесі;

3) негізгі учаске - өсімдіктер мен топырақтың құрамын және сипатын, олардың белгілі бір ландшафттың табиғи жағдайларымен байланысын қажетті нақтылықпен көрсететін жергілікті жердегі типтік учаске;

4) полигон - зерттелетін аумақтың шекараларын анықтау және кеңістіктік талдау, жердің жай-күйіне мониторинг және бағалау жүргізу үшін пайдаланылатын белгіленген координаттары бар тұйық аймақ түріндегі кеңістіктік (векторлық) геообъект;

5) стационарлық пункт - әртүрлі табиғи-климаттық аймақтарда, провинцияларда, биіктік белдеулерінде өсімдіктер мен топырақ жамылғысының жай-күйін ұзақ уақыт (10 (оң) жылдан астам мерзімге) тұрақты байқау мақсатында ұйымдастырылатын жер учаскесі.

Ескерту. 2-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 21.02.2020 № 63 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен; өзгеріс енгізілді - ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 12.06.2026 № 237 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
3. Алып тасталды – ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 21.02.2020 № 63 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

4. Жер мониторингінің құрылымы жердің негізгі нысаналы мақсатымен және аумақтық ауқымымен айқындалады.

5. Мониторинг жердің нысаналы мақсатының ерекшелігі ескеріле отырып жүргізіледі және жердің санаттарына сәйкес келетін мынадай кіші жүйелерге бөлінеді:

ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер мониторингі;

елді мекендер (қалалар, кенттер мен ауылдық елдi мекендер) жерлері мониторингі;

өнеркәсіп, көлік, байланыс жерлері, ғарыш қызметі, қорғаныс, ұлттық қауіпсіздік мұқтаждықтарына арналған жерлер және өзге де ауыл шаруашылығы мақсатына арналмаған жерлер мониторингі;

ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жерлері, сауықтыру, рекреациялық және тарихи-мәдени мақсаттағы жерлер мониторингі;

орман қоры жерлері мониторингі;

су қоры жерлері мониторингі;

босалқы жерлері мониторингі.

Ескерту. 5-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 21.02.2020 № 63 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

6. Аумақтық ауқымына қарай жердің республикалық, өңірлік және жергілікті мониторингі жүзеге асырылады:

республикалық - Қазақстан Республикасының бүкіл аумағын қамтиды;

өңірлік - физикалық-географиялық, әкімшілік, экономикалық және өзге де шекаралармен шектелген аумақтарды қамтиды;

жергілікті - жекелеген жер учаскелері мен ландшафтық-экологиялық кешендердің қарапайым құрылымдарына дейінгі өңірлік деңгейден төмен аумақтық объектілерде жүргізіледі.

Жер мониторингін жүргізудің мерзімдері мен кезеңділігіне қарай жердің жай-күйін бақылаудың мынадай:

базалық (бастапқы жер мониторингін жүргізуді бастау сәтіндегі бақылау объектілерінің жай-күйін тіркейтін);

жедел (ағымдағы өзгерістерді тіркейтін);

кезеңдік (бір және одан көп жылдан кейін) түрлері жүзеге асырылады.

7. Жер мониторингі мынадай жұмыс түрлерін қамтиды:

1) жерлердің жай-күйінің базалық (бастапқы) сызықтарын және нысаналы индикаторларын белгілеу, оның ішінде:

жер ресурстарының (өсімдік жамылғысы, өнімділік, тозуы, шөлейттену және өзге де көрсеткіштер) ағымдағы жай-күйін бағалау;

өзгерістерді қадағалау үшін базалық карталар мен деректерді қалыптастыру;

2) табиғи азықтық алқаптардың өсімдік жамылғысы жай-күйінің өзгеруін мониторингтеу;

жер пайдаланудың және өсімдік жамылғысының өзгеруін қадағалау үшін жерлерді қашықтықтан зондтау деректерін пайдалану;

жерлердің өнімділігі көрсеткіштерінің (оның ішінде өсімдік жамылғысының және биомассаның), топырақ жай-күйін (органикалық көміртегінің жай-күйі) және тозуын мониторингтеу;

жерлердің жай-күйінің өзгеру тенденцияларын (жақсару, нашарлау, тұрақты жай-күй) бағалау үшін деректердің уақытша қатарын қалыптастыру;

жерлердің жай-күйі, тозуы, топырақтың жай-күйі және өсімдіктер туралы далалық деректерді және жер үстіндегі бақылауларды жинау және талдау;

3) жерлердің тозуы және жер пайдаланудың өзгеру түрлерін талдау, оның ішінде:

жерлердің тозуына әкелетін факторларды (қуаңшылық, шөлейттену, топырақ эрозиясы, жерді ұтымсыз пайдалану және өзге де факторлар) анықтау және талдау;

қауіп аймақтарына геокеңістіктік талдау жүргізу, тозу ошақтарын және басым шаралар қабылдауды талап ететін учаскелерді анықтау.

Ескерту. 7-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 12.06.2026 № 237 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

8. Жердің жай-күйін бағалау жүргізілетін байқауларды (кезеңдік, маусымдық, тәуліктік) талдау, алынған көрсеткіштерді нормативтермен салыстырғандағы өзгерістердің бағыттылығы мен қарқындылығын зерделеу арқылы орындалады.

9. Жердің жай-күйін бағалаудың нәтижелері бойынша оларға өзгерістердің дамуының, ерекше жағдайда жағымсыз сипаты бар серпінін, бағытталуын және қарқындылығын сипаттайтын тақырыптық карталар, диаграммалар және кестелер қоса беріле отырып, жедел мәліметтер, баяндамалар, ұсынымдар және ғылыми болжамдар жасалады.

10. Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімі бойынша құрылған шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорын жерлердің мониторингін Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 152-бабының 3-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында бірыңғай жүйе бойынша жүзеге асырады.

Ескерту. 10-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 12.06.2026 № 237 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

11. Қазақстан Республикасы Үкіметінің және жергілікті атқарушы органдардың шешімі бойынша жүргізілетін жерлердің мониторингін жүргізу Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 163-бабына сәйкес бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады.

Ескерту. 11-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 12.06.2026 № 237 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

12. Жерлердің мониторингін жүргізу үшін жерлердің жай-күйін бақылау пункттерінің аумақтық-аймақтық желісі айқындалады.

Ескерту. 12-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 12.06.2026 № 237 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

13. Мониторингтің аумақтық-аймақтық желісі жерлердің жай-күйін бақылаудың стационарлық және жартылай стационарлық пункттерін қамтиды.

Стационарлық бақылау пункттері берілген толықтық пен дәлдік арқылы жерлердің жай-күйі туралы ақпаратты жүйелі түрде алу үшін құрылады. Мұндай пунктерге стационарлық алаңдар, негізгі учаскелер және полигондар жатады.

Жартылай стационарлық бақылау пункттері (жартылай стационарлық алаңдар, бейін) жұмыстың нақты шарттары мен мақсаттарына қарай ұйымдастырылады. Оларды бақылау жүйелі түрде 3, 5, 10 және одан көп жыл аралықпен жүргізіледі.

Ескерту. 13-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 12.06.2026 № 237 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

14. Мониторинг деңгейі бақылау пункттерінде жерлердің жай-күйіне жүргізілетін бақылау бағдарламасымен айқындалады.

Ескерту. 14-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 12.06.2026 № 237 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

15. Жерлердің мониторингі бірыңғай жіктеуіштерді, кодтарды, бірліктер жүйесін, деректердің стандартты пішімдерін және нормативтік құқықтық базаны, координаттар мен биіктіктердің мемлекеттік жүйесін пайдалануға негізделген әртекті деректердің үйлесімділік қағидатын сақтай отырып жүргізіледі.

Ескерту. 15-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 12.06.2026 № 237 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
16-тармақ жаңа редакцияда көзделген - ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 12.06.2026 № 237 (12.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

16. Жерді жүйелі түрде байқаулардың, жерүсті түсірілімдерін, зерттеп-қараулардың, түгендеулердің нәтижелері, жердің пайдаланылуы мен қорғалуын мемлекеттік бақылау материалдары, мұрағат деректері, жерді қашықтықтан зондтау деректері, мемлекеттік ақпараттық жүйелерден және электрондық ақпараттық ресурстардан алынған мәліметтер, сондай-ақ жердің сапалық жай-күйі туралы басқа да мәліметтер жер мониторингі үшін ақпарат көздері болып табылады.

Ескерту. 16-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 21.02.2020 № 63 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

17. Ғарыштық жеткізгіштен суретке түсіру мен бақылау республикалық және өңірлік деңгейлерде жердің жай-күйінің сипаттамасын алу үшін орындалады.

Жер бетіндегі бақылау, зерттеу, тексеру және суретке түсіру стационарлық және жартылай стационарлық алаңдарды, түйінді учаскелерді, полигондарды және бейіндерді пайдалану арқылы жердің барлық санаттары бойынша жүргізіледі.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
18-тармақ жаңа редакцияда көзделген - ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 12.06.2026 № 237 (12.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

18. Жер мониторингінің нәтижелері қағаз жеткізгіштермен де, ақпаратты электрондық жинақтау, өңдеу және сақтау жүйелерін пайдалану арқылы да есептер, кестелер, карталар және картограммалар түрінде ресімделеді.

19. Жер мониторингі жөніндегі құжаттамалар базалық және есептік құжаттарды қамтиды.

Базалық құжаттарда өңірлік объектінің немесе жер учаскесінің бастапқы (аялық) жай-күйі тіркеледі. Базалық құжаттарға жердің жай-күйінің бастапқы тақырыптық карталары, картографиялық материалдар және жердің сапалық жай-күйі туралы жиналған мәліметтер жатады.

Бірізділендірілген нысандар, оларда жердің жай-күйінің тіркелген өзгерісі көрсетілген кестелер есептік құжаттар болып табылады.

20. Мемлекеттік құпияға жатқызылған жер учаскелерінің жоспарларында (сызбаларында) қамтылған мәліметтер "Мемлекеттік құпиялар туралы" 1999 жылғы 15 наурыздағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес пайдаланылады және сақталады.

Ескерту. 20-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 21.02.2020 № 63 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

21. Жерлерді мониторингтеу деректерін пайдаланушылар:

жер ресурстарын басқару жөніндегі орталық уәкілетті орган және орталық уәкілетті орган ведомствосының келісуі бойынша басқа да орталық атқарушы органдар;

жергілікті атқарушы органдар;

өзге де жеке және заңды тұлғалар болып табылады.

Ескерту. 21-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 12.06.2026 № 237 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

22. Жер мониторингінің деректерін пайдалану қағаз немесе магниттік жеткізгіштермен стандартты ресімделген құжаттармен танысу және (немесе) оларды алу, сондай-ақ техникалық телекоммуникациялық байланыс құралдарын қолдану арқылы деректер банкіне тікелей рұқсат етілген кіру нысанында жүзеге асырылады.

23. Жер мониторингінің мемлекеттік құпияларды және өзге де шектеулерді қамтымайтын деректері жалпыға қол жетімді болып табылады және мүдделі жеке және заңды тұлғаларға ақылы негізде беріледі.

Жер мониторингінің деректерін мемлекеттік органдарға беру осы мақсаттарға көзделген бюджет қаражаты есебінен ақысыз негізде жүзеге асырылады.

Об утверждении Правил ведения мониторинга земель и пользования его данными в Республике Казахстан

Приказ Министра национальной экономики Республики Казахстан от 23 декабря 2014 года № 159. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 26 января 2015 года № 10148.

В соответствии с пунктом 3 статьи 161 Земельного кодекса Республики Казахстан от 20 июня 2003 года ПРИКАЗЫВАЮ:

Сноска. Преамбула - в редакции приказа Министра сельского хозяйства РК от 21.02.2020 № 63 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

1. Утвердить прилагаемые Правила ведения мониторинга земель и пользования его данными в Республике Казахстан.

2. Комитету по делам строительства, жилищно-коммунального хозяйства и управления земельными ресурсами Министерства национальной экономики Республики Казахстан (Айтмухаметову К.К.) обеспечить в установленном законодательством порядке:

1) государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) официальное опубликование настоящего приказа в информационно-правовой системе "Әділет" и в средствах массовой информации;

3) размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Министерства национальной экономики Республики Казахстан.

3. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на вице-министра национальной экономики Республики Казахстан Ускенбаева К.А.

4. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

Министр

Е. Досаев

Утверждены приказом Министра национальной экономики Республики Казахстан от 23 декабря 2014 года № 159

Правила
ведения мониторинга земель и пользования его данными
в Республике Казахстан

1. Настоящие Правила ведения мониторинга земель и пользования его данными в Республике Казахстан (далее – Правила) разработаны в соответствии с пунктом 3 статьи 161 Земельного кодекса Республики Казахстан от 20 июня 2003 года и определяют порядок ведения мониторинга земель и пользования его данными в Республике Казахстан.

Сноска. Пункт 1 - в редакции приказа Министра сельского хозяйства РК от 21.02.2020 № 63 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

2. В настоящих Правилах используются следующие основные понятия:

1) деградация земель – совокупность процессов, приводящих к изменению функций земли как элемента природной среды, количественному и качественному ухудшению ее состояния, снижению природно-хозяйственной значимости;

2) мониторинг земель – система базовых (исходных), оперативных, периодических наблюдений за качественным и количественным состоянием земельного фонда, в том числе с использованием данных дистанционного зондирования Земли из космоса, проводимых в целях государственного контроля за использованием и охраной земель, своевременного выявления происходящих изменений, их оценки, прогноза дальнейшего развития и выработки рекомендаций по предупреждению и устранению последствий негативных процессов;

3) ключевой участок – типичный участок местности, с необходимой достоверностью отражающий состав и характер растительности и почв, их связь с природными условиями определенного ландшафта;

4) полигон - пространственный (векторный) геообъект в виде замкнутой области с заданными координатами, используемый для определения границ исследуемой территории и проведения пространственного анализа, мониторинга и оценки состояния земель;

5) стационарный пункт – земельный участок, который организуется с целью постоянных долговременных (на срок более 10 (десяти) лет) наблюдений за состоянием растительного и почвенного покрова в различных природно-климатических зонах, провинциях, высотных поясах.

Сноска. Пункт 2 - в редакции приказа Министра сельского хозяйства РК от 21.02.2020 № 63 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); с изменением, внесенным приказом Министра сельского хозяйства РК от 12.06.2026 № 237 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
3. Исключен приказом Министра сельского хозяйства РК от 21.02.2020 № 63 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

4. Структура мониторинга земель определяется основным целевым назначением земель и территориальным охватом.

5. Мониторинг проводится с учетом особенностей целевого назначения земель и подразделяется на подсистемы, соответствующие категориям земель:

мониторинг земель сельскохозяйственного назначения;

мониторинг земель населенных пунктов (городов, поселков и сельских населенных пунктов);

мониторинг земель промышленности, транспорта, связи, для нужд космической деятельности, обороны, национальной безопасности и иного несельскохозяйственного назначения;

мониторинг земель особо охраняемых природных территорий, земель оздоровительного, рекреационного и историко-культурного назначения;

мониторинг земель лесного фонда;

мониторинг земель водного фонда;

мониторинг земель запаса.

Сноска. Пункт 5 - в редакции приказа Министра сельского хозяйства РК от 21.02.2020 № 63 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

6. В зависимости от территориального охвата осуществляется республиканский, региональный и локальный мониторинг земель:

республиканский - охватывает всю территорию Республики Казахстан;

региональный - охватывает территории, ограниченные физико-географическими, административными, экономическими и иными границами;

локальный - ведется на территориальных объектах ниже регионального уровня, вплоть до отдельных земельных участков и элементарных структур ландшафтно-экологических комплексов.

В зависимости от сроков и периодичности проведения мониторинга земель осуществляются следующие группы наблюдения за состоянием земель:

базовые (исходные, фиксирующие состояние объектов наблюдения на момент начала ведения мониторинга земель);

оперативные (фиксирующие текущие изменения);

периодические (через год и более).

7. Мониторинг земель включает следующие виды работ:

1) установление базовой (исходной) линии и целевых показателей состояния земель, включая:

оценку текущего состояния земельных ресурсов (растительный покров, продуктивность, деградация, опустынивание и иные показатели);

формирование базовых карт и данных для отслеживания изменений;

2) мониторинг изменения состояния растительного покрова природных кормовых угодий;

использование данных дистанционного зондирования земель для отслеживания изменений землепользования и растительного покрова;

мониторинг показателей продуктивности земель (в том числе, растительного покрова и биомассы), состояния почв (состояние органического углерода) и деградации;

формирование временных рядов данных, для оценки тенденций изменения состояния земель (улучшение, ухудшение, стабильное состояние);

сбор и анализ полевых данных и наземных наблюдений о состоянии земель, деградации, состоянии почв и растительности;

3) анализ видов деградации земель и изменений землепользования включая;

выявление и анализ факторов, приводящих к деградации земель (засуха, опустынивание, эрозия почв, нерациональное землепользование и иные факторы);

геопространственный анализ зон риска, выявление очагов деградации и участков, требующих принятие приоритетных мер.

Сноска. Пункт 7 - в редакции приказа Министра сельского хозяйства РК от 12.06.2026 № 237 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

8. Оценка состояния земель выполняется путем анализа проводимых наблюдений (периодических, сезонных, суточных), изучения направленности и интенсивности изменений в сравнении полученных показателей с нормативными.

9. По результатам оценки состояния земель составляются оперативные сводки, доклады, рекомендации и научные прогнозы с приложением к ним тематических карт, диаграмм, таблиц, характеризующих динамику, направленность и интенсивность развития изменений, в особенности имеющих негативный характер.

10. Республиканским государственным предприятием, действующим на праве хозяйственного ведения, созданным по решению Правительства Республики Казахстан мониторинг земель осуществляется по единой системе на территории Республики Казахстан в соответствии с пунктом 3 статьи 152 Земельного кодекса Республики Казахстан.

Сноска. Пункт 10 - в редакции приказа Министра сельского хозяйства РК от 12.06.2026 № 237 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

11. Ведение мониторинга земель, проводимые по решению Правительства Республики Казахстан и местных исполнительных органов, осуществляются за счет бюджетных средств в соответствии со статьей 163 Земельного кодекса Республики Казахстан.

Сноска. Пункт 11 - в редакции приказа Министра сельского хозяйства РК от 12.06.2026 № 237 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

12. Для проведения мониторинга земель определяется территориально-зональная сеть пунктов наблюдений за состоянием земель.

Сноска. В пункт 12 внесено изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется в соответствии с приказом Министра сельского хозяйства РК от 12.06.2026 № 237 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

13. Территориально-зональная сеть мониторинга включает стационарные и полустационарные пункты наблюдения за состоянием земель.

Стационарные пункты наблюдений создаются для систематического получения информации о состоянии земель с заданной полнотой и точностью. К таким пунктам относятся стационарные площадки, ключевые участки и полигоны.

Полустационарные пункты наблюдений (полустационарные площадки, профиль) организуются в зависимости от конкретных условий и целей работы. Наблюдения на них проводятся периодически с интервалами в 3, 5, 10 и более лет.

Сноска. В пункт 13 внесено изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется в соответствии с приказом Министра сельского хозяйства РК от 12.06.2026 № 237 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

14. Уровень мониторинга определяется программой проводимых наблюдений за состоянием земель на наблюдательных пунктах.

Сноска. В пункт 14 внесено изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется в соответствии с приказом Министра сельского хозяйства РК от 12.06.2026 № 237 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

15. Мониторинг земель ведется с соблюдением принципа совместимости разнородных данных, основанных на применении единых классификаторов, кодов, системы единиц, стандартных форматов данных и нормативно-технической базы, государственной системы координат и высот.

Сноска. В пункт 15 внесено изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется в соответствии с приказом Министра сельского хозяйства РК от 12.06.2026 № 237 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
Примечание ИЗПИ!
Пункт 16 предусматривается в редакции Министра сельского хозяйства РК от 12.06.2026 № 237 (вводится в действие с 12.07.2026).

16. Источниками информации для мониторинга земель служат результаты систематических наблюдений, наземных съемок, обследований, инвентаризаций, материалы государственного контроля за использованием и охраной земель, архивные данные, данные дистанционного зондирования земель, сведения, полученные из государственных информационных систем и электронных информационных ресурсов, а также другие сведения о качественном состоянии земель.

Сноска. Пункт 16 - в редакции приказа Министра сельского хозяйства РК от 21.02.2020 № 63 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

17. Съемки и наблюдения с космических носителей выполняются для получения характеристик состояния земель на республиканском и региональном уровнях.

Наземные наблюдения, изыскания, обследования и съемки проводятся по всем категориям земель с использованием стационарных и полустационарных площадок, ключевых участков, полигонов и профилей.

Примечание ИЗПИ!
Пункт 18 предусматривается в редакции Министра сельского хозяйства РК от 12.06.2026 № 237 (вводится в действие с 12.07.2026).

18. Результаты мониторинга земель оформляются в виде отчетов, таблиц, карт и картограмм как на бумажных носителях, так и с использованием электронных систем сбора, обработки и хранения информации.

19. Документации по мониторингу земель включают базовые и отчетные документы.

В базовых документах фиксируется исходное (фоновое) состояние регионального объекта или земельного участка. К базовым документам относятся исходные тематические карты состояния земель, картографические материалы и собранные сведения о качественном состоянии земель.

Отчетными документами являются унифицированные формы, таблицы с отражением в них фиксируемого изменения состояния земель.

20. Сведения, содержащиеся на планах (чертежах) земельных участков, отнесенные к государственной тайне, используются и хранятся в соответствии с Законом Республики Казахстан от 15 марта 1999 года "О государственных секретах".

Сноска. Пункт 20 - в редакции приказа Министра сельского хозяйства РК от 21.02.2020 № 63 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

21. Пользователями данных по мониторингу земель являются:

центральный уполномоченный орган по управлению земельными ресурсами и другие центральные исполнительные органы по согласованию с ведомством центрального уполномоченного органа;

местные исполнительные органы;

иные физические и юридические лица.

Сноска. Пункт 21 - в редакции приказа Министра сельского хозяйства РК от 12.06.2026 № 237 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

22. Пользование данными мониторинга земель осуществляется в форме ознакомления и (или) получения стандартно оформленных на бумажных или магнитных носителях документов, а также непосредственно санкционированного доступа к банку данных с применением технических телекоммуникационных средств связи.

23. Данные мониторинга земель, не содержащие государственных секретов и иных ограничений, являются общедоступными и представляются заинтересованным физическим и юридическим лицам на платной основе.

Представление данных мониторинга земель в государственные органы осуществляется на бесплатной основе, за счет предусмотренных на эти цели бюджетных средств.