2026–2030 жылдарға арналған Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Асубұлақ кенттік әкімдігі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспарын бекіту туралы

Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы мәслихатының 2026 жылғы 30 маусымдағы № 309 шешімі

Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Заңының 1-бабы 6-тармағының 15) тармақшасына және Қазақстан Республикасының "Жайылымдар туралы" Заңының 8-бабына сәйкес Улан аудандық мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

1. 2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Асубұлақ кенттік әкімдігі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспары бекітілсін.

2. Осы шешім оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Ұлан аудандық мәслихатының төрағасы

Г. Калиева

Бекітілген Ұлан аудандық мәслихатының 2026 жылғы "30" маусым № 309 шешімімен

2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Асубұлақ кенттік әкімдігі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспары

2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Асубұлақ кенттік әкімдігі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспары Қазақстан Республикасының "Жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Заңына, Қазақстан Республикасының "Жайылымдар туралы" Заңына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі № 173 бұйрығымен бекітілген "Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларына" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 15090 болып тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 бұйрығымен бекітілген "Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін шекті рұқсат етілетін жүктеме нормаларына" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 11064 болып тіркелген), сондай-ақ Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2024 жылғы 29 шілдедегі № 263 бұйрығымен бекітілген "Жайылымдарды басқару және оларды пайдалану үлгілік жоспарына" (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2024 жылғы 29 шілдеде № 34831 болып тіркелген) сәйкес әзірленген.

Жоспар мыналарды қамтиды:

1) Асубұлақ кенттік әкімдігі аумағындағы жайылымдардың орналасу сызбасы (карта) жер санаттары бөлінісінде, жер учаскесіне құқық белгілейтін және сәйкестендіру құжаттары негізінде олардың меншік иелері мен жер пайдаланушылары туралы мәліметтер;

2) жеке қосалқы шаруашылықтардың ауыл шаруашылығы жануарларын жаю қажеттіліктері үшін, оның ішінде қоғамдық жайылымдарды қоса алғанда, арналған жайылымдар белгіленген сызба (карта);

3) Жайылым айналымының ұсынылатын схемалары көрсетілген сызба (карта). Жоспар жер балансының деректері мен мемлекеттік жер кадастрының ақпараттық жүйесі мәліметтерін, ауыл шаруашылығы жануарларының саны туралы деректерді, олардың иелері – жайылым пайдаланушылар болып табылатын жеке және (немесе) заңды тұлғаларды көрсете отырып ескеріліп қабылданған.

Асубұлақ кенті Ұлан ауданының оңтүстік-шығыс бөлігінде, таулы-дала аймағында орналасқан. Таулы-дала аймағы таулы-шалғынды-дала және тау етегіндегі белдеулерге бөлінеді. Климат қоңыржай-қуаң, қоңыржай ыстық, жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 360–390 мм құрайды. Ауа температурасының ең төменгі көрсеткіші –45°С, ең жоғарғысы +40°С. Орташа жылдық температура +10°С. Салыстырмалы ылғалдылық 68 %. Негізінен оңтүстік-шығыс және солтүстік-батыс бағыттағы желдер басым, олардың орташа жылдық жылдамдығы 2,7 м/с құрайды.

Топырағы қара-қоңыр, таулы оңтүстік қара топырақтар, кәдімгі қара топырақтар, оңтүстік қара топырақтар, шайылған таулы қара топырақтар және кәдімгі қара топырақтар болып келеді.

Өсімдік жамылғысы боз-өлеңді-жусанды, боз-өлеңді-алуаншөпті, алуаншөпті-дәнді, жұмсақ сабақты және бұталы-бөденелі-дәнді шөптесін алуаншөпті өсімдіктерден тұрады.

Тұрақты қар жамылғысы қараша айының ортасында қалыптасып, сәуір айының бірінші онкүндігінде ериді. Аязсыз кезеңнің ұзақтығы 130–150 күнді құрайды.

Гидрографиясы Ертіс өзенінің алабына жатады. Ең ірі өзендері – Тайынты және басқа да көптеген өзендер мен жылғалар.

Асубұлақ кенті аудан орталығы Қасым Қайсенов кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 52,5 км қашықтықта орналасқан.

Асубұлақ кентінің жалпы жер аумағы 2489,0 гектарды құрайды, оның ішінде: егістік жерлер – 105,2 гектар, жайылымдар – 1454 гектар, шабындықтар – 60 гектар.

1-қосымша 2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Асубұлақ кенттік әкімдігі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспарына

Асубұлақ кенттік әкімдігінің жер балансының деректері және мемлекеттік жер кадастрының ақпараттық жүйесінің мәліметтері 1–5-кестелерде көрсетілген.

1-кесте. Ұлан ауданы Асубұлақ кенттік әкімдігі аумағындағы жайылымдардың жер санаттары бойынша бөлінуі, мың гектар

Ауылдық округ атауы	Әкімшілік-аумақтық объектілер классификаторы коды	Жер санаттары							Барлық жерлер
		ауыл шаруашылығы мақсатындағы	елді мекендер	өнеркәсіп, көлік, байланыс және ауыл шаруашылығына жатпайтын өзге де мақсаттағы	ерекше қорғалатын табиғи аумақтар	орман қоры	су қоры	босалқы жерлер
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
Асубұлақ кенттік әкімдігі	636239100	6,619	0,870	-	-	-	-	-	7,489
Барлығы		6,619	0,870	-	-	-	-	-	7,489

2-кесте. Елді мекен аумағындағы жайылымдардың бөлінуі, мың гектар

№ р/н	Ауылдық округ атауы	Әкімшілік-аумақтық объектілер классификаторы коды	Елді мекеннің атауы	Жайылымдардың жалпы алаңы, мың гектар	Жайылымдардың алаңы және түрлері
					халықтың жеке қосалқы шаруашылығындағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю қажеттіліктерін қамтамасыз етуге арналған жайылымдар, мың гектар	қоғамдық жайылымдар, мың гектар	қашық жайылымдар, мың гектар	маусымдық жайылымдар, мың гектар	аридті жайылымдар, мың гектар	мәдени жайылымдар, мың гектар
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11
1	Асубұлақ кенттік әкімдігі	636239100	Асубұлақ кенті	1,480		1,480
2		636239200	Ұзын-Бұлақ кенті	0,477		0,477
3		636239300	Белогорский кенті	3,866		3,866
Барлығы				5,823		5,823

3-кесте. Жайылымдардың бөлінуі

№ р/н	Ауылдық округ атауы	Әкімшілік-аумақтық объектілер классификаторы коды	Елді мекеннің атауы	Ауыл шаруашылығы жануарлары үшін қажетті жайылым алаңы, мың гектар				Қоғамдық жайылымдар алаңы, мың гектар	Қашық (маусымдық) жайылымдар алаңы, мың гектар
				Ірі қара мал	Ұсақ мүйізді мал	Жылқы малы	Түйе малы
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
1	Асубұлақ кенттік әкімдігі	636239100	Асубұлақ кенті	0,333	0,077	0,745	-	5,823	-
2		636239200	Ұзын-Бұлақ кенті
3		636239300	Белогорский кенті

Асубұлақ кенттік әкімдігі бойынша барлығы: 74 бас ірі қара мал, оның ішінде 42 сауынды сиыр, 85 бас ұсақ мал және 138 бас жылқы тіркелген (5-кесте).

4-кесте. Ауылдық округ бойынша мал басының жалпы саны

	Қолда бар мал басы
	ІҚМ		ҰММ	Жылқы малы
	барлығы	оның ішінде сауын сиырлар
Асубұлақ кенттік әкімдігі бойынша барлығы, оның ішінде:	74	42	85	138
халық саны	74	42	85	138

Округ бойынша жайылымға қажеттілік Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 бұйрығымен бекітілген "Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін шекті рұқсат етілетін жүктеме нормаларына" сәйкес есептелді. Есептеулер округ орналасқан табиғи аймақты және жайылым түрлерін ескере отырып, қолда бар мал басына сәйкес жүргізілді.Жүктеме нормалары: ірі қара малға – 4,5 га/бас, ұсақ малға – 0,9 га/бас, жылқыға – 5,4 га/бас.

Қазақстан Республикасының "Жайылымдар туралы" Заңының 15-бабына сәйкес, жергілікті халықтың қажеттіліктерін қамтамасыз ету мақсатында Асубұлақ кенттік әкімдігі бойынша ауыл шаруашылығы жануарларының аналық (сауын) басын ұстауға арналған жайылымға қажеттілік 42,5 гектарды құрайды (6-кесте). Елді мекен аумағындағы қолда бар жайылым жерлерінің көлемі 650 гектар болғандықтан, жайылым тапшылығы жоқ.

5-кесте. Сауынды сиырлар үшін жайылымға қажеттілікті есептеу.

№	Ауылдық округ	Жайылымдар алаңы, (га)	Сауын сиырлардың саны (бас)	1 басқа арналған жайылым қажеттілік нормасы, (га)	жайылымдарға қажеттілік, (га)	Тапшылық, (га)
1	Асубұлақ кенттік әкімдігі	5823	42	4,5	189	нет

Елді мекендер жерінің құрылымында ауыл шаруашылығы алқаптары 6619 гектарды құрайды, оның ішінде халық қажеттіліктері үшін 5823 гектар жайылым жерлер бар.

Асубұлақ кенттік әкімдігі жергілікті халқының мал басы: ірі қара мал – 74 бас, ұсақ мал – 85 бас, жылқы – 138 бас (7-кесте).

6-кесте. Жеке қосалқы шаруашылық малдары үшін жайылымға қажеттілікті есептеу.

Округ бойынша халықтың жайылымға шығарылатын мал басына жасалған есепке сәйкес қосымша жайылым жерлері талап етілмейді, жайылым тапшылығы жоқ.

4-қосымша 2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Аблакет ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспарына

1-кесте. Мал басының саны туралы деректер, олардың иелерін көрсетеді

№ р/н	Әкімшілік-аумақтық объектілер жіктеуіші бойынша кенттің, ауылдың, ауылдық округтің коды	Кенттің, ауылдың, ауылдық округтің атауы	Меншік иесінің түрі	Меншік иесінің бизнес-сәйкестендіру нөмірі / жеке сәйкестендіру нөмірі	Жеке тұлғалардың тегі, аты, әкесінің аты (бар болған жағдайда) немесе заңды тұлғалардың атауы	Мал басының саны, бас
						Ірі қара мал	Ұсақ мал	Жылқы малы	Түйе малы
1	636239100	Асубұлак к.	жеке тұлға	470103300175	Сыдыков Заркымбек		21
2	636239100	Асубұлак к.	жеке тұлға	710202302171	Баижуменов Ерлан	7	15	27
3	636239100	Асубұлак к.	жеке тұлға	690129300886	Нукежаев Дауленбек Оразгазинович	20	34	14
4	636239100	Асубұлак к.	жеке тұлға	680315402739	Мусина Аяжан Кайнолдиновна	41	15	1
5	636239200	Белогор а.	жеке тұлға	60164028708	Шаров Иван Матвеевич	6
6	636239200	Белогор а.	жеке тұлға	760110403006	Макажанова Шынар Салембаевна			96
	барлығы					74	85	138

2-қосымша Жайылымдарды басқару және пайдалану жөніндегі Үлгілік жоспарға Форма

Ұсынылатын жайылым айналымының схемалары

Жылдар	Учаскелердің нөмірлері
	I	II	III
Бірінші жыл	көктемгі маусым	жазғы маусым	күзгі маусым
Екінші жыл	демалыс учаскесі	көктемгі маусым	жазғы маусым
Үшінші жыл	күзгі маусым	демалыс учаскесі	көктемгі маусым
Төртінші жыл	жазғы маусым	күзгі маусым	демалыс учаскесі

Қорытынды

Ауыл шаруашылығы алқаптарын пайдалану кезінде табиғи және егіндік жайылымдардың қоректік құндылығының төмендеуіне және шөптекті алқаптардың өнімділігінің азаюына жол бермеу үшін жайылым айналымын сақтау қажет, бұл қоректік база жағдайын жақсартуға мүмкіндік береді.

Жайылым айналымы – жайылымдарды пайдалану және оларға күтім жасау жүйесі, мұнда белгілі бір тәртіппен (маусым ішінде, бір немесе бірнеше жылда) пайдалану мерзімдері мен тәсілдері ауысып отырады. Бұл үшін мал жаю мен шабындықты кезектестіру, жайылымға демалыс беру сияқты шаралар қолданылады.

Табиғи-климаттық жағдайлар мен жайылымдардың тығыздығын ескере отырып (халық пайдаланатын жайылымдар үшін бұл әсіресе маңызды), ауысымды-маусымдық жайылым айналымы қолданылады, ол жыл мезгілдері бойы алаңдарды кезектестіруді көздейтін үш қорлықтық схема бойынша ұйымдастырылады. Мұндай айналым жүйесінде әрбір жайылым учаскесі келесі жайылым кезеңдеріне арналған қорларға бөлінуі тиіс: маусымның басы, ортасы және соңы үшін.

Жайылым айналымын мал жаю үшін жайылымдарды ұйымдастыру кезінде қолдану қажет, бұл үшін қабылданатын жайылым айналым схемаларын осы Жоспардың 2-қосымшасына сәйкес пайдалану керек.

Ұлан ауданы Асубұлақ кенттік әкімдігі бойынша 2026 2030 жылдарға арналған әзірленген Жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспары жайылымдарды ұтымды пайдалануды қамтамасыз етуге, олардың жағдайын жақсартуға және деградация процесінің алдын алуға мүмкіндік береді.

Об утверждении Плана по управлению пастбищами и их использованию по Асубулакской поселковой администрации Уланского района Восточно-Казахстанской области на 2026-2030 годы

Решение Уланского районного маслихата Восточно-Казахстанской области от 30 июня 2026 года № 309

В соответствии с подпунктом 15) пункта 1 статьи 6 Закона Республики Казахстан "О местном государственном управлении и самоуправлении в Республике Казахстан", статьей 8 Закона Республики Казахстан "О пастбищах" Уланский районный маслихат РЕШИЛ:

1. Утвердить План по управлению пастбищами и их использованию по Асубулакской поселковой администрации Уланского района на 2026-2030 годы.

2. Настоящее решение вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

Председатель районного маслихата

Г. Калиева

Утвержден решением Уланского районного маслихата от "30" июня 2026 года № 309

План по управлению пастбищами и их использованию по Асубулакской поселковой администрации Уланского района на 2026-2030 годы

План по управлению пастбищами и их использованию по Асубулакской поселковой администрации Уланского района на 2026-2030 годы разработан в соответствии с Законом Республики Казахстан "О местном государственном управлении и самоуправлении в Республике Казахстан", Законом Республики Казахстан "О пастбищах", приказом Заместителя Премьер-Министра Республики Казахстан - Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 24 апреля 2017 года № 173 "Об утверждении Правил рационального использования пастбищ" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов № 15090), приказом Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 14 апреля 2015 года № 3-3/332 "Об утверждении предельно допустимой нормы нагрузки на общую площадь пастбищ" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов № 11064), приказом Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 29 июля 2024 года № 263 "Об утверждении типового плана по управлению пастбищами и их использованию" (зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 29 июля 2024 года № 34831).

План содержит:

1) схема (карта) расположения пастбищ на территории Асубулакской поселковой администрации в разрезе категорий земель, сведения об их собственниках и землепользователях на основании правоустанавливающих и идентификационных документов на земельный участок;

2) схема (карта) с обозначением пастбищ, предназначенных для нужд населения по выпасу сельскохозяйственных животных личного подворья, в том числе общественных пастбищ;

3) схема (карта) с обозначением рекомендуемых схем пастбищеоборотов;.План принят с учетом данных земельного баланса и информационной системы государственного земельного кадастра, данных о численности поголовья сельскохозяйственных животных с указанием их владельцев – пастбищепользователей, физических и (или) юридических лиц.

Поселок Асубулак расположен в юго-восточной части Уланского района в горно-степной. Горно-степная зона подразделяется на горную лугово-степную, предгорную подзоны. Климат умеренно-засушливый, умеренно жаркий, со среднегодовым количеством осадков 360-390 мм. Температура воздуха самая низкая –45, самая высокая +40. Среднегодовая температура +10. Относительная влажность 68 %. Преобладают ветры юго-восточные и северо-западного направления, со среднегодовой скоростью 2,7 м/сек.

Почвы темно-каштановые, горные черноземы южные, черноземы обыкновенные, черноземы южные, горные черноземы выщелоченные и обыкновенные.

Растительный покров представляет собой: ковыльно-типчаково-полынные, ковыльно-типчаково-разнотравные, разнотравно-злаковые, мягкостебельные и кустарниково-дерновинно-злаковые с разнотравьем.

Устойчивый снежный покров устанавливается в середине ноября, сходит в первой декаде апреля. Продолжительность безморозного периода 130-150 дней.

Гидрография представляет собой бассейн реки Иртыш. Наиболее крупные реки: Тайынты и множества других рек и ручьев.

Поселок Асубулак находится в 52,5 км к югу-востоку от районного центра поселка Касыма Кайсенова.

Поселок Асубулак занимает 2489,0 гектар площади, в том числе: пашни – 105,2 гектар, пастбища – 1454 гектар, сенокосы – 60 гектар.

Приложение 1 к Плану по управлению пастбищами и их использованию по Асубулакской поселковой администрации Уланского района на 2026-2030 годы

Данные земельного баланса и информационной системы государственного земельного кадастра Асубулакской поселковой администрации представлены в таблице 1-5.

Таблица 1. Распределение пастбищ по категориям земель Асубулакской поселковой администрации Уланского района, тысяч гектаров

Наименование сельских округов	Код классификатора административно-территориальных объектов	Категории земель							Итого земель
		сельско хозяйственного назначения	населенных пунктов	промышленности, транспорта, связи и иного не сельскохозяйственного назначения	особо охраняемых природных территорий	лесного фонда	водного фонда	запаса
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
Асубулакская поселковая администрация	636239100	6,619	0,870	-	-	-	-	-	7,489
Всего		6,619	0,870	-	-	-	-	-	7,489

Таблица 2. Распределение пастбищ населенного пункта, тысяч гектаров

№ п/п	Наименование сельского округа	Код классификатора административно-территориальных объектов	Наименование населенного пункта	Общая площадь пастбищ, тысяч гектаров	Площадь и виды пастбищ
					предназначенные для удовлетворения нужд населения по выпасу сельскохозяйственных животных личного подворья, тысяч гектаров	общественные, тысяч гектаров	отгонные, тысяч га	сезонные, тысяч га	аридные, тысяч га	культур ные, тысяч га
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11
1	Асубулакская поселковая администрация	636239100	пос. Асубулак	1,480		1,480
2		636239200	пос. Узун-Булак	0,477		0,477
3		636239300	пос. Белогорский	3,866		3,866
Итого				5,823		5,823

Таблица 3. Распределение пастбищ

№ п/п	Наименование сельского округа	Код классификатора административно-территориальных объектов	Наименование населенного пункта	Необходимая площадь пастбищ для сельскохозяйственных животных, тысяч гектаров				Площадь общественных пастбищ, тысяч гектаров	Площадь отгонных пастбищ, тысяч гектаров
				Крупный рогатый скот	Мелкий рогатый скот	Лошади	Верблюды
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
1	Асубулакская поселковая администрация	636239100	п. Асубулак	0,333	0,077	0,745	-	5,823	-
2		636239200	п. Узун-Булак
3		636239300	п. Белогорский

По Асубулакской поселковой администрации всего числится: 74 головы крупного рогатого скота, в том числе 42 дойных коров, 85 голов мелкого рогатого скота, 138 голов лошадей (таблица 5).

Таблица 4. Общая численность голов скота в сельском округе

	Имеющееся поголовье
	КРС		МРС	Лошади
	всего	в том числе дойные
Всего по Асубулакской поселковой администрации, в том числе:	74	42	85	138
население	74	42	85	138

Расчет потребности в пастбищах по округу проведен согласно нормам нагрузки установленных Приказом Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 14 апреля 2015 года № 3-3/332 "Об утверждении предельно допустимой нормы нагрузки на общую площадь пастбищ", исходя из природной зоны, в которой расположен округ и типа пастбищ, при норме нагрузки на голову КРС – 4,5 га/гол., МРС - 0,9 га/гол., лошадей – 5,4 га/гол., в соответствии с имеющимся поголовьем.

Согласно статьи 15 Закона Республики Казахстан "О пастбищах", для удовлетворения нужд местного населения Асубулакской поселковой администрации по содержанию маточного (дойного) поголовья сельскохозяйственных животных потребность в пастбищах составляет 42,5 га (таблица 6), при имеющихся пастбищных угодьях населенного пункта в размере 650 га, дефицита пастбищ нет.

Таблица 5. Расчет потребности пастбищ для дойных коров.

№	Сельский округ	Площадь пастбищ, (га)	Наличие дойных коров (гол.)	Норма потребности пастбищ на 1 гол., (га)	Потребность пастбищ, (га)	Дефи цит, (га)
1	Асубулакская п/а	5823	42	4,5	189	нет

В структуре земель населенных пунктов сельскохозяйственные угодья занимают 6619 га, в том числе 5823 га пастбищ для нужд населения.

Поголовье скота местного населения Асубулакской поселковой администрации составляет: крупного рогатого скота 74 голов, мелкого рогатого скота 85 голов, лошадей 138 голов (таблица 7).

Таблица 6. Расчет потребности пастбищ для личного подворного скота

Согласно расчету потребности в пастбищах на выпасаемое поголовье скота у населения по округу дополнительно не требуются пастбища, дефицита нет.

Приложение 4 к Плану по управлению пастбищами и их использованию по Аблакетскому сельскому округу Уланского района на 2026-2030 годы

Таблица 1. Данные о численности поголовья сельскохозяйственных животных, с указанием их владельцев

№ п/п	Код поселка, села, сельского округа по классификатору административно-территориальных объектов	Наименование поселка, села, сельского округа	Тип владельца	Бизнес-идентификационный номер/индивидуальный идентификационный номер владельца	Фамилия, имя, отчество (при наличии) физических лиц или наименование юридических лиц	Численность поголовья, голов
						Крупного рогатого скота	Мелкого рогатого скота	Лошадей	Верблюдов
1	636239100	с.Асубулак	частное лицо	470103300175	Сыдыков Заркымбек		21
2	636239100	с.Асубулак	частное лицо	710202302171	Баижуменов Ерлан	7	15	27
3	636239100	с.Асубулак	частное лицо	690129300886	Нукежаев Дауленбек Оразгазинович	20	34	14
4	636239100	с.Асубулак	частное лицо	680315402739	Мусина Аяжан Кайнолдиновна	41	15	1
5	636239200	с.Белогор	частное лицо	60164028708	Шаров Иван Матвеевич	6
6	636239200	с.Белогор	частное лицо	760110403006	Макажанова Шынар Салембаевна			96
	итого					74	85	138

Приложение 2 к Типовому плану по управлению пастбищами и их использованию Форма

Рекомендуемые схемы пастбищеоборотов

Годы	Номера участков
	I	II	III
первый год	весенний сезон	летний сезон	осенний сезон
второй год	отдыхающий участок	весенний сезон	летний сезон
третий год	осенний сезон	отдыхающий участок	весенний сезон
четвертый год	летний сезон	осенний сезон	отдыхающий участок

Заключение

Чтобы не допустить ухудшения кормового достоинства и снижения урожаев травостоя естественных и сеяных пастбищ при использовании сельскохозяйственных угодий необходимо соблюдать пастбищеобороты, что улучшит состояние кормовой базы.

Пастбищеоборотом называется такая система использования пастбищ и ухода за ними, при которой в определенном порядке (в течение сезона, через год или несколько лет) изменяются сроки и способы их использования. Для этого периодически чередуют выпас и сенокошение со сменой сроков пастьбы, предоставляют пастбищу отдых.

Исходя из природно-климатических условий и сбитости пастбищ (что особенно актуально применительно к пастбищам, используемым населением), используется сменно-сезонный пастбищеоборот, который предусматривает трех-загонную схему с последовательной сменой загонов в течение сезонов года. При такой схеме пастбищеоборота каждый участок необходимо делить на загоны очередного стравливания: для начала, середины и конца сезона.

Пастбищеоборот необходимо применять при организации пастбищ для выпаса скота, учитывая приемлемые схемы пастбищеоборотов, согласно приложению 2 к настоящему Плану.

Разработанный План по управлению пастбищами и их использованию по Асубулакской поселковой администрации Уланского района на 2026-2030 годы позволит обеспечить рациональное использование пастбищ, улучшить их состояние, предотвратить процесс деградации.